Tag Archives: ગુજરાતી

ષોડશ સંસ્કાર (સંસ્કાર સૌરભ)

સામાન્ય

સાદર પ્રણામ!

 

આજે મારા જન્મદિને, હું આપની સમક્ષ મારી લખેલી પ્રથમ પુસ્તિકા ષોડશ સંસ્કાર (સંસ્કાર સૌરભ) રજૂ કરું છું. જુદી જુદી સંસ્થાઓ દ્વારા આ પુસ્તિકા પ્રગટ થયેલી અને તેની ૧૬,૦૦૦ નકલો સમાજમાં ગઈ છે. ગુજરાત પુસ્તકાલય, વડોદરા દ્વારા આ પુસ્તકની ૩૦૦૦ નકલો છપાઈ છે.

 

 

વડોદરાના એક પ્રતિષ્ઠિત અને ખૂબ જ જાણીતાં ડો. સતિષ શાહ, આ પુસ્તિકા જોઈને ખૂબ ખુશ થયા હતાં. એમણે Baroda Medical College ની એક બેઠકામાં આ પુસ્તિકાનું નાટ્ય રૂપાંતર કરાવીને પ્રદર્શિત કરેલું. નાટકની પટકથા ગુજરાતના‌ જાણીતા લેખક અને કવિ માનનીય શ્રી. ચિનુ મોદીએ લખેલી. તેનાં સંવાદો પ્રાધ્યાપક હરિશ વ્યાસ (Head of Department of Drama, The M. S. University of Baroda) – લખેલાં અને ત્યાંના જ પ્રાધ્યાપક ચૈતન્ય દવે દ્વારા નાટકનું દિગ્દર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રેક્ષકોમાં મુખ્યત્વે બધાં જ તબીબો હતાં અને તેમણે આ નાટક રસપૂર્વક નીહાળ્યું અને વખાણ્યું. જાણીતાં સાપ્તાહિક ‘ચિત્રલેખા‘ એ એની સુંદર નોંધ લીધેલી. સૌએ આપણી આ વૈદિક (હિંદુ) સંસ્કૃતિનું બહુમાન કરેલું, જેનો મને લેખક તરીકે ખૂબ જ આનંદ અને સંતોષ છે.

 

આશા છે કે આપ સૌને મારી આ પુસ્તિકા ગમશે, જે આ બ્લોગના પુસ્તક વિભાગમાં વાંચવા (DOWNLOAD) માટે ઉપલબ્ધ છે.

ભક્તનાં લક્ષણો

સામાન્ય

કરૂણાકર કૃષ્ણ ધનંજયને; ભક્તોનાં લક્ષણ વર્ણવતા,
ઈશ્વર પોતાના શ્રીમુખથી; ભક્તોનું ગુણવર્ણન કરતા . . .

 

કોઈનો દ્વેષ કદી ન કરે; મૈત્રી તો સૌની સાથ કરે,
કરૂણા નિર્ઝર છલકાવીને; “નથી મારું” કહી હરિપદ ધરતા . . .

 

અહંકાર બાળી નાખે; સુખ દુ:ખમાં મનને સ્થિર રાખે,
પાપીનાં પાપો નહીં દેખી; માફી દઈને મન ખુશ રહેતા . . .

 

સંતોષી પ્રાપ્ત થયું તેમાં; થૈ યોગી સતત રમે ઈશમાં,
ઈંદ્રિયો દેહ કરે વશમાં, મન બુદ્ધિ ઈશ ચરણે ધરતા . . .

 

ઉદ્વેગ બીજામાં નહીં કરતા; ઉદ્વિગ્ન બીજાથી ના થાતા,
ઉન્નતિ કે ભય ને હર્ષ દુ:ખોથી; મુક્ત બની જગમાં ફરતા . . .

 

ના હર્ષ મહીં ઘેલા થાતા; નહીં દ્વેષ કરી ભૂંડા થાતા,
ના શોક મહીં ડૂબી જાતા; નહીં પાગલ ઈચ્છા કાજ થાતા . . .

 

એ શુભ અશુભ કર્મો ત્યાગો; પરિણામોથી એ દૂર રહેતા,
એ ભક્તિ સભર ભક્તો દેખો; પરમેશ્વરને હૈયે વસતા . . .

 

જે શત્રુ મિત્ર સમાન ગણે; અપમાન માન સમતાથી જૂવે,
સમાન ગણે જે સુખ દુ:ખને; આસક્તિ વસ્ત્રો દૂર કરતા . . .

 

નીંદા ને સ્તુતિમાં સમ રહેતા; થઈ મનનશીલ મૌને રમતા,
જે કંઇ મળતું સંતોષ ધરે; રહેઠાણ મહીં ના ચિત્ત ધરતા . . .

 

જે પ્રભુમાં દ્રઢ શ્રદ્ધા સેવે; ને ધર્મામૃતનું પાન કરે,
જેને શ્રીહરિ ખૂબ ખૂબ ગમતા; શ્રીહરિને ભક્તો ખૂબ ગમતા . . .

=== ૐ ===

ભાદરવા વદ ચોથ, વિક્રમ સંવત ૨૦૭૧, ગુરુવાર. તા. ૧-૧૦-૨૦૧૫.

મને ગમે છે!

સામાન્ય

આનંદથી છલકતાં, નયનો મને ગમેછે;

કારૂણ્યથી ભરેલું, હૈયું મને ગમે છે.

 

જોઈ મેં ચાલ તારી, જે સિંહની સવારી;

ગૌરવની એ ખુમારી, તારી મને ગમે છે. . .

 

કેવું વિશાળ હૈયું! સૌને સમાવનારું;

સૌનું છતાંય મારું, એ ઘર મને ગમે છે. . .

 

પ્યાલો લીધો છે તારા “ગુરુલીલામૃતમ્”નો;

ના ઓડકાર આવે, પીવું મને ગમે છે. . .

 

ઝાંઝર બજી રહ્યાં છે, બાવનીનાં તારી;

સંકટ મિટાવી સૌનાં, ખુશીઓ બધે વહે છે. . .

 

ખેંચાય જ્યાં ભૃકુટિ, તાંડવના તાલ ઉઠતાં;

હસતાં નયન કે ખીલતી, સૃષ્ટિ મને ગમે છે. . .

 

તું કેમ બહુ ગમે છે? કારણ ન મારી પાસે;

બસ! એમ પણ ગમે છે ને તેમ પણ ગમે છે. . .

=== ૐ ===

પરબ્રહ્મ

સામાન્ય

પરબ્રહ્મ પરમાત્માએ ખેલ રચ્યો ન્યારો;
નિર્ગુણ થઈ શાશ્વત કહેવાયો, સગુણ દિસે પ્યારો…

 

હતા નહીં ત્યાં ચન્દ્ર સૂરજ પૃથ્વી ને તારા;
હતી નહીં પર્વતમાળાઓ સરિતાની ધારા;
પુષ્પોનો પમરાટ નહીં ભમરાનો ગુંજારો…                 પરબ્રહ્મ…

 

રૂપ રંગ આકાર નહીં, નહીં અગ્નિની જ્વાળા;
નહીં ધ્વનિ આકાશ નહીં, નહીં વાદળ ત્યાં કાળાં;
પંચ મહાભૂતનો ત્યાં દિસતો ના કોઈ વરતાયે…        પરબ્રહ્મ…

 

પરબ્રહ્મ રમવાને ચાહે, સગુણ રૂપે વિચરે;
કૃમિ કીટક ને પશુ પક્ષી માનવ રૂપો ધારે;
ગિરિ કંદરા ને હરિયાળી લીલોતરી ક્યારો…              પરબ્રહ્મ…

 

રમત પૂરી થઈ પરબ્રહ્મની, સઘળું શૂન્ય કીધું;
રંગ રૂપ આકાર પ્રકારોનું વિસર્જન કીધું;
થયો ફરીથી નિર્ગુણ થઈને શાશ્વત રમનારો…            પરબ્રહ્મ…

=== ૐ ===

ભાદરવા વદ આઠમ,  વિક્રમ સંવત ૨૦૬૯, શુક્રવાર. તા. ૨૮-૯-૨૦૧૩.

વિવિધતામાં એકતા

સામાન્ય

વિવિધતામાં એકતાનું સ્નેહથી દર્શન થજો,

વિવિધતાથી એકતાનું સર્વદા પૂજન હજો.

 

રંગબેરંગી કુસુમની પુષ્પમાળા શોભતી,

ઐક્ય કરતો પુષ્પનું એ દોરનુંય સ્મરણ હજો. . .

 

કૃમિ કીટક પશુ પક્ષી માનવી જુદાં દિશે,

સૌમાં રમે જે એક આત્મા ધ્યાનથી દર્શન હજો. . .

 

નર્મદા ગંગા સરસ્વતી નામ સ્થળ જુદાં દિશે,

જળ રૂપે સહુ એક સરખાં ઐક્યનું પૂજન થજો. . .

 

જુદી જુદી વાનગીઓ સ્વાદ પણ જુદાં જુદાં,

તૃપ્તિને ના રૂપ રંગો તૃપ્તિનો અનુભવ હજો. . .

 

વસ્તુઓથી સુખ મળતાં તે ક્ષણિક ખુશીઓ ભરે,

અત્મામાં ડૂબતાં પૂર્ણ આનંદે રમો. . .

 

જોડ જોડી ઐક્ય કરતાં તોડ તોડી દર્દ દે,

ઐક્યના આનંદના ઘૂંટડા સદા ભરતા જજો. . .

=== ૐ ===

ભાદરવા વદ નોમ, વિક્રમ સંવત ૨૦૬૯, શુક્રવાર. તા. ૨૯-૯-૦૧૩.

સંસ્કાર સરિતા

સામાન્ય

સંસ્કાર સરિતામાં ન્હાવું,

જીવન ઉજ્જ્વલ કરતાં જાવું.

 

આવાહન શ્રેષ્ઠ સપૂત કાજે,

સુંદર સ્થાને, હર્ષિત ભાવે,

ઉચ્છ વિચાર શિખર ચઢવું. . .    જીવન. . .

 

માતાની ઉદર ગુહામાં રમતું,

લઈ પૂર્વ જનમ ભાથું વસતું,

દૈવી સૃષ્ટિમાં વિસ્તરવું. . .        જીવન. . .

 

જગદીશ ને જીવની મૈત્રી છે,

જગ પ્રાંગણ રમતો રમવી છે,

ઈશ ગમતું વર્તન છે કરવું. . .      જીવન. . .

 

સંસ્કાર સજ્યા વસ્ત્રો સજવાં,

આભૂષણ સંસ્કારો ધરવાં,

ઉન્નત જીવન વર્તન કરવું. . .      જીવન. . .

=== ૐ ===

ભારતની ભોમમાં

સામાન્ય

જન્મ લીધો મેં ભારતની ભોમમાં,

હાં… રે જન્મ લીધો મેં…

 

પ્રગટ્યાતા ઈશ્વર અહીં નવ નવ અવતાર ધરી,
વિચર્યાતા ભારતની ભોમમાં…            હાં… રે
દશમો અવતાર ધરી પાછા એ આવશે,
વ્હાલી લાગી છે મારી ભોમમાં…          હાં… રે

 

નારદ વાલ્મીકિ ને વ્યાસ અહીં અવતર્યા,
જીવન દર્શન દીધું ભોમમાં…              હાં… રે
દાનવ ને માનવ ને માનવને દેવતા,
ચીંધ્યા વિકાસ પંથ ભોમમાં…           હાં… રે

 

આચાર્ય શંકર વલ્લભ ને રામાનુજ થૈ,
ધર્મ સ્તંભ શોભે આ ભોમમાં…           હાં… રે
મીરાં કબીરા અને નરસિંહનાં ગીતો તો,
ફોરમ ભરે છે અહીં વ્યોમમાં…            હાં… રે

 

પુણ્ય ભૂમિ હિમાલય ગીરનાર અર્બુદ તો,
રહેઠાણો ઈશ્વરનાં ભોમમાં…             હાં… રે
પર્વતને હૈયેથી સરતી સરિતાઓ,
કરતી પાવન પ્યારી ભોમમાં…          હાં… રે

 

પાપીનાં પાપ ધૂવે ગંગા યમુના રેવા,
રેલાતી ભારતની ભોમમાં…               હાં… રે
પશુ અને પક્ષી ને દૈવી વૃક્ષોથી આ,
શોભતી ભારતની ભોમમાં…             હાં… રે

 

 

શૌર્ય પ્રેમ ક્ષમા અને સ્વાર્પણનાં પુષ્પો અહીં,
મ્હોર્યાં છે ભારતની ભોમમાં…           હાં… રે
ભોગોનાં ભરડાને ચૂર ચૂર કરતા ને,
ત્યાગ ને વિરાગ સોહે ભોમમાં…       હાં… રે

 

અવધૂતો ઓલિયાઓ પરમહંસ ખેલતાં,
પરભુનાં વ્હાલિડા ભોમમાં…             હાં… રે
શૂરવીરો વિદ્વાનો દાનવીર શોભતાં,
માનવ ધન ભારતની ભોમમાં…         હાં… રે

 

વંદન વારંવારે વંદુ મા ભારતી,
પૂજું પદચિન્હ વ્હાલી ભોમકા            હાં… રે
કણકણથી વ્હાલપની સોડમ વછૂટતી,
માણું હું સ્નેહે મા ભોમકા…                હાં… રે

 

 

“ઊઠો જાગો ધ્યેય પર પહોંચો” કીધું તુ,
વિવેકાનંદે વ્હાલી ભોમમાં…             હાં… રે
આળસ ને જડતાનાં જાળાં ખંખેરીને,
કીધો હુંકાર પ્યારી ભોમમાં…             હાં… રે

=== ૐ ===